Maharashtra Board Class 10 Marathi 01-N-501 2024 Question Paper (Available): Download Question Paper with Answer Key And Solutions PDF

शहरगावी राहणा-या मुलाची पत्रं हाच म्हातारीच्या जगण्याचा एकमेव आधार आहे, हे ओळखलं आहे त्या प्रौढ, समंजस पोस्टमननं तो नुसता पत्र पोहोचवणारा सरकारी नोकर नाही. तो माणूस आहे, भला माणूस!

आपल्या तरुण मुलाला तो केवळ पहाडातल्या वाटा आणि खेडी दाखवत नाही. तो त्याला माणसं दाखवतो आहे. माणसांपर्यंत पोहोचवण्याचे पूल दाखवतो आहे. म्हातारीचं वाट पाहणं सुखाचं करण्याची रीत त्यानं मुलाला समजावली आहे. 'वाट पाहणं' ही गोष्ट एरवी सुखाची थोडीच असते! दुःख, काळजी, भीती, अस्वस्थता, तडफड कितीतरी गोष्टी असतात त्यात भरलेल्या.

वाट पाहण्याच्या प्रक्रियेत व्यक्तीच्या मनात विविध भावना उत्पन्न होतात. सुरुवातीला अस्वस्थता आणि अनिश्चिततेची भावना असू शकते, त्यानंतर तीव्रतेची भावना जाऊन अपेक्षा आणि आशावाद वाढू शकतो. शेवटी, वाट पाहण्यात धैर्य आणि संयम येतो, जो व्यक्तीला त्या स्थितीत थांबण्याची आणि सकारात्मक दृषटिकोन ठेवण्याची प्रेरणा देतो.

'वाट पाहणं' ही प्रक्रिया कधी कधी सुखद असू शकते, पण हे नेहमीच असतं असे नाही. जेव्हा आपण काही महत्त्वाची गोष्ट वाट पाहतो, तेव्हा त्या वेळी वेगवेगळ्या भावनांचा अनुभव घेत असतो. कधी काळजी, अस्वस्थता आणि तणाव असतो, तर कधी आशा आणि विश्वास असतो. 'वाट पाहणं' या प्रक्रियेत, आपल्याला शारीरिक, मानसिक आणि भावनिकदृष्ट्या धैर्याची आवश्यकता असते. हे कधी सुखाचं असू शकतं, पण त्याला दुःख, अपेक्षा आणि धैर्यही जोडले जाते. जेव्हा आपल्याला एक गोष्ट आवडते आणि ती मिळवण्याची प्रतीक्षा करतो, तेव्हा त्या गोष्टीची किंमत आपल्याला कळते.

सोनालीच्या झोपेची वैशिष्ट्ये खूप गोड आणि मऊ आहेत. झोपायची वेळ आली की सोनाली झोपायला तयार होते, पण तिला लगेच झोप येत नाही. बिछान्यात झोपताना ती आधी माझं तोंड चाटून माझं लक्ष घेत असे. त्यानंतर ती माझ्या केसांशी खेळत असे आणि पंजाने ती ते विस्कटून टाकत असे. तिला झोपायच्या आधी माझ्याशी दंगामस्ती करणे हवं असतं. रूपाली आणि सोनाली दोघीही माझ्या बिछान्यात थोडा वेळ नाचत, कुदत आणि मग दमल्यावर झोपायला येत. झोपताना सोनालीला मी तिला थोपटून झोपवावे लागे. तिने तशी अस्ताव्यस्त झोप घेतली की ती लहान मुलासारखी चांगली झोपत असे.

सोनालीवर ताईगिरी करणारी रूपाली होती. रूपाली वयानं सोनालीपेक्षा सात दिवस मोठी होती आणि ती सोनालीवर ताईगिरी करत असे. ती सोनालीला गुरगुरत असे आणि तिला दमात घेई. सोनाली नेहमीच तिच्या ताईच्या आदेशावर शरण पडायची.

झोपायची वेळ झाली की उडी मारून बिछान्यात शिरणारी सोनाली होती. झोपण्याची वेळ आली की ती बिछान्यात उडी मारून चटकन झोपायला येत असे, पण तिला लगेच झोप येत नसे. ती उचलत, खेळत, माझ्या अंगाशी चिटकून, अस्वस्थपणे झोपायला लागायची.

सोनाली आणि दीपाली यांच्यातील जिव्हाळा खूपच गहिरा होता. त्यांचे नातं प्रेम, विश्वास आणि काळजीने भरलेलं होतं. एकमेकांच्या प्रत्येक छोट्या मोठ्या गोष्टींमध्ये त्यांना एकमेकांची काळजी वाटत असे. एकदा सोनाली झोपायला जाऊन थांबली, आणि दीपाली तिच्याबरोबर खेळत होती, ती सोनालीला तिच्या अस्वस्थतेत मदत करत होती. दीपालीचे प्रेम, तिची काळजी आणि एकमेकांच्या साथीने त्यांचे संबंध प्रगाढ होत गेले. दोघी एकमेकांच्या दुख:सुखात सहभागी होत्या आणि आपापसात एकमेकांना आधार देत होत्या.

आईजवळ क्षणभर बसल्यावर मिळणाऱ्या गोष्टी अनेक असतात. आईची असलेली ममता, तिचा अव्यक्त प्रेम, आणि तिच्या सहवासातील सुख. आईच्या कडेने आपल्याला मानसिक शांती आणि सुरक्षिततेचा अनुभव मिळतो. आईजवळ असताना आपल्याला निराशा, दु:ख, आणि अडचणी विसरून एक गोडी, एक ताजेपणाची अनुभूती मिळते. तिच्या शब्दांमध्ये तजेला आणि समज असतो. तिच्या हातात सर्व संकटांचे समाधान असते. आईजवळ बसले की, जीवनाचे सर्व प्रश्न सहज आणि साध्या पद्धतीने समजून येतात.

आई कावरीबावरी होते जेव्हा तिच्या मुलाला कशा तरी दुखापतीमुळे किंवा आजारामुळे त्रास होतो. तिच्या मुलाच्या वेदनांमध्ये ती स्वतःला हरवून टाकते. आईला तिच्या मुलाच्या दुखात शारीरिक आणि मानसिक अश्रुपूरित अस्वस्थता असते. ती प्रचंड काळजी घेते आणि त्याला आराम देण्यासाठी सर्वतोपरी प्रयत्न करते.

आई थकणार नाही जेव्हा ती आपल्या मुलांसाठी न थांबता काम करत असते. मुलांच्या चांगल्या आरोग्याच्या, शिक्षणाच्या आणि सुखाच्या भल्यासाठी ती त्याग करते. तिला स्वतःची फिकीर नाही, ती एकमेकांची काळजी घेऊन त्यांना सर्व काळात साथ देते. तिच्या कार्यात थकवा येत नाही कारण तिच्या कार्यामध्ये प्रेम आणि समर्पण आहे.

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी धार्मिक विषमता आणि जातिवाद नाकारले. त्यांनी समाजातील असमानता, वेगवेगळ्या जातींमध्ये असलेला भेदभाव आणि अस्पृश्यतेला विरोध केला. बाबासाहेबांनी स्वाभिमानाने समानता आणि मानवाधिकारासाठी लढा दिला आणि त्यासाठी त्यांनी बौद्ध धर्म स्वीकारला.

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे स्वागत करणारे मुख्यतः बहिष्कृत समाजाचे लोक होते. बाबासाहेबांना त्यांच्या संघर्षासाठी आणि शिक्षणासाठी एक आदर्श मानून त्यांचा सन्मान केला जातो. त्यांच्या स्वागतात हजारोंच्या संख्येने लोक सहभागी झाले होते.

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी केलेले कार्य


डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी सामाजिक विषमतेविरोधी लढा दिला. त्यांनी मूक समाजासाठी आवाज उठवला आणि समाजाच्या हरवलेल्या वर्गांना सन्मान दिला. बाबासाहेबांनी त्यांचा संघर्ष जसा तळमळीने आणि दृढतेने केला, तसाच त्यांनी साऱ्या समाजाला समानतेचे महत्त्व शिकवले.


त्यांच्या कार्यामध्ये त्यांनी जातीप्रथा आणि धार्मिक भेदभाव नाकारला आणि संविधान तयार करतांना देशाला एकात्मता दिली. बाबासाहेब आंबेडकरांनी अस्पृश्यता नष्ट करण्यासाठी आणि त्यांना सशक्त करण्यासाठी विविध कायदे आणि उपाय सुचवले.


बाबासाहेबांनी बौद्ध धर्म स्वीकारला आणि समाजाच्या उन्नतीसाठी शिक्षण आणि स्वाभिमान यांना महत्त्व दिले. त्यांचे शब्द आणि कृती ही केवळ त्यांच्या काळासाठी नाही, तर प्रत्येक पिढीसाठी प्रेरणा आहेत.


आज पन्नास वर्षांनी, बाबासाहेबांचा ध्यास सूर्यफुलांप्रमाणे पसरत आहे आणि चवदार तळ्याचे पाणी थंड होऊनही, त्याचा प्रभाव कायम आहे.

या पंक्तींचा अर्थ असा आहे की, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी आपल्या कष्ट आणि समर्पणाच्या जोरावर समाजातील असमानतेविरोधी लढा दिला. त्याने सामाजिक परिस्थितीला बदलण्याचे काम केले आणि नवीन इतिहास घडवला. बाबासाहेबांनी आपल्या बुद्धी आणि कार्यक्षमतेने समाजातील बदल घडवले आणि अस्पृश्यतेला नष्ट केले.

या ओळीतील विचारसौंदर्य म्हणजे बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या संघर्षाचा आणि त्याच्या प्रेरणादायी कार्याचा परिणाम आज देखील अनुभवला जातो. "सूर्यफुले तुझा ध्यास घेतायत" या वाक्याद्वारे बाबासाहेबांच्या कार्याचा पसरलेला प्रभाव आणि त्याच्या ध्यासाने चाललेली पुढील पिढी याचा उल्लेख केला जातो. "बिगूल प्रतीक्षा करतोय" हे सूचित करते की समाज अजूनही त्यांच्या नेतृत्वाची आवश्यकता आहे आणि त्यांचा प्रभाव कायम आहे. "चवदार तळ्याचं पाणी, तेही आता थंड झालंय" म्हणजे बाबासाहेबांच्या संघर्षाचा परिणाम स्थिर झाला आहे, पण अजूनही त्याच्या कार्याचे महत्व कायम आहे. या ओळींमधून बाबासाहेबांच्या कार्याची सातत्य आणि प्रभावीता स्पष्ट होते.

(i) प्रस्तुत कवितेचे कवी / कवयित्री: डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर

(ii) प्रस्तुत कवितेचा विषय: समाजातील विषमता, न्याय, आणि समानता

(iii) प्रस्तुत कविता आवडण्याची कारणे:

कविता समाजातील अन्यायाविरुद्ध संघर्ष आणि बाबासाहेब आंबेडकरांच्या कार्याचे महत्त्व दर्शविते. त्यांच्या कार्याचे प्रभावी वर्णन करून समाजातील विषमतांशी लढा देण्याची प्रेरणा मिळते. कविता उभ्या बहिष्कृत भारताच्या उन्नतीसाठी आवडते कारण ती सकारात्मक बदल आणि सुधारणा दर्शविते.

या काव्यपंक्तींमध्ये कवि वस्तूंविषयी एक वेगळा दृष्टिकोन दर्शवितो. "वस्तूंना मनही नसेल कदाचित" म्हणजे वस्तूंमध्ये जिवंतता आणि भावना नसताना, आपल्याला त्या वस्तूंचा भावनिक संदर्भ कसा असू शकतो हे व्यक्त करणे. कवि सांगतो की, जर आपण त्या वस्तूंशी प्रेम आणि आदराने वागलो, तर त्या वस्तू आपल्याला प्रचंड आनंद देऊ शकतात. म्हणजेच, आपल्या दृषटिकोनातून वस्तू आपल्याला सुख देतात, जरी त्यात जीवन नसेल. या ओळीमधून एक सकारात्मक मानसिकता आणि वस्तूंच्या किमतीचा ठराविक दृषटिकोन व्यक्त होतो.

'माणसे पेरा | माणुसकी उगवेल' या विधानाचा अर्थ असा आहे की, समाजात मानवी मूल्यांचा आणि माणुसकीचा वसा रुजवण्याची प्रक्रिया प्रत्येक व्यक्तीच्या वागणुकीतून होते. जर आपण एकमेकांशी आदराने वागलो आणि प्रत्येकाला समान संधी दिली, तर एकेकाळी गहिरा असलेला सामाजिक भेद कमी होईल. माणुसकी हा एक ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि नैतिक आधार आहे, ज्यामुळे समाजाच्या भिन्न गटांना एकत्र आणता येते. ह्या विधानाचे महत्त्व त्याच ठिकाणी दिसून येते, जिथे व्यक्ती त्यांचे कार्य आणि विचार समाजातील अन्याय व विषमता समाप्त करण्यासाठी केंद्रित करतात. माणुसकी रुजवण्यासाठी एक व्यक्तीची मोठी भूमिका असते, कारण समाज बदलण्यासाठी आणि उन्नतीसाठी प्रत्येकाची भूमिका महत्त्वाची आहे. तसेच, माणुसकी रुजवताना प्रेम, सहानुभूती, आणि आदर यांचा आदानप्रदान करणे आवश्यक आहे.

स्वाती महाडिक यांच्या 'पती निधनानंतर आपण सैन्यात भरती व्हायचं' या निर्धारातून समाजाला आत्मनिर्भरतेचा, शौर्याचा आणि मानसिक दृढतेचा संदेश मिळतो. पतीच्या निधनानंतर तिने कोणतीही परिस्थिती स्वीकारली आणि तिच्या जीवनाची दिशा बदलली. ती केवळ दुःखात गहिवरलेली नाही, तर एक नवा उद्देश स्वीकारते. तिच्या संघर्षातून आणि समर्पणातून समाजाला हे शिकता येते की परिस्थिती कशीही असो, एक व्यक्तीचे धैर्य आणि सामर्थ्य तिला आयुष्याच्या प्रत्येक क्षेत्रात योग्य मार्ग दाखवू शकते. स्वाती महाडिक यांचा निर्धार आपल्या सामर्थ्याचे, शौर्याचे आणि आत्मनिर्भरतेचे उत्तम उदाहरण आहे. तिच्या कृत्यांमधून प्रत्येक व्यक्तीला आपला सामर्थ्य उचलून खंबीरपणे जीवनाला सामोरे जाऊ शकतो, याची प्रेरणा मिळते. हा संदेश केवळ महिलांनाच नाही, तर सर्व समाजाला सशक्त बनवतो, त्यांना आत्मविश्वास आणि हिम्मत देतो.

व्युत्पत्ती कोशाचे कार्य हे शब्दांच्या उत्पत्तीचा, विकासाचा, आणि इतिहासाचा अभ्यास करणे आहे. शब्द कसे आणि कोणत्या भाषेतून उगम पावले, त्यांचे बदल कसे झाले आणि ते विविध कालखंडांमध्ये कसे वापरले गेले, याचे विश्लेषण करता येते. प्रत्येक शब्दाच्या उत्पत्तीच्या प्रक्रियेत त्याच्या प्राचीन रूपांची तपासणी केली जाते, त्याच्या बदललेल्या अर्थांचा आणि वापराचा मागोवा घेतला जातो. या कोशाद्वारे आपल्याला शब्दाच्या गूढ आणि अज्ञात पैलूंची माहिती मिळते. यामुळे भाषेच्या ऐतिहासिक विकासाच्या सुसंगततेची समज मिळते. व्युत्पत्ती कोशाचे कार्य भाषाशास्त्र आणि भाषेतील नव्या व जुन्या शब्दांची समज, तसेच भाषेच्या दृषटिकोनातून शब्दांच्या बदलांवर देखील प्रकाश टाकते. या कोशाचा उपयोग न केवळ भाषाशास्त्रज्ञांसाठी, परंतु विद्यार्थ्यांसाठी आणि सामान्य वाचकांसाठीही महत्त्वाचा आहे. शब्द कसे वापरले जातात आणि त्यांचा विकास कसा झाला आहे, हे समजून घेणे भाषेतील बदलाचे गाभ्याची माहिती देते.

कंठस्नान घालणे म्हणजे कोणाला मोठे कौतुक किंवा सन्मान देणे. हे वाक्य त्याच्या कर्तृत्वासाठी त्याला आदर देण्यासाठी वापरले जाते.

वाक्यात उपयोग:
तिच्या उत्कृष्ट कामगिरीला पाहून तिला कंठस्नान घालण्यात आले.

हुकमत गाजवणे म्हणजे अधिकार किंवा सत्ता प्रकट करणे, इतरांवर प्रभाव निर्माण करणे. हे वाक्य प्रामुख्याने राजकारणी किंवा प्रभावशाली व्यक्तींच्या संदर्भात वापरले जाते.

वाक्यात उपयोग:
त्याच्या नेतृत्वाखाली हुकमत गाजवण्यात आली आणि तो सर्वांच्या मनात स्थान निर्माण करण्यास यशस्वी झाला.

व्यथित होणे म्हणजे मानसिक कष्ट किंवा दुःखामुळे अस्वस्थ होणे, मन दुखावले जाणे. हे वाक्य दुःख आणि वेदना व्यक्त करण्यासाठी वापरले जाते.

वाक्यात उपयोग:
बाबाच्या मृत्यूच्या बातमीने तो व्यथित झाला आणि त्याला शांत होण्यासाठी वेळ लागला.

आनंद गगनात न मावणे म्हणजे अत्यंत आनंदी होणे, आनंदाचा सागर ओसंडून वाहणे. या वाक्याचा उपयोग चांगल्या आणि सुखाच्या परिस्थितीला व्यक्त करण्यासाठी केला जातो.

वाक्यात उपयोग:
तिला तिच्या प्रमोशनची बातमी मिळाल्यावर आनंद गगनात न मावला.

मार्ग = रस्ता, वाट, पथ

जल = पाणी, नीर, ताजं पाणी

सुपीक = अरिद्र, बंजर, अनुपजाऊ

ज्ञानी = अज्ञ, मूर्ख, निर्बुद्ध

भिंती (plural) = भिंत (singular)

रस्ता (singular) = रस्ते (plural)

- रखवाल
- दार


रखवाल म्हणजे एखाद्या गोष्टीची देखरेख करणारा.
दार म्हणजे घराच्या किंवा इमारतीच्या प्रवेशद्वाराचा भाग.

चुकीचे शब्द: यांजमध्ये आणि स्थीतप्रज्ञाची
सुरक्षित वाक्य: महर्षि कर्वे यांच्यात स्थीतप्रज्ञाची लक्षणे होती.

चुकीचे शब्द: दीशा आणि धुसर
सुरक्षित वाक्य: पावसाळ्यात दिशा धूसर झालेल्या असतात.

चुकीचे शब्द: हि आणि भुमी
सुरक्षित वाक्य: महाराष्ट्र ही संतांची भूमी आहे.

चुकीचे शब्द: शनीवारी आणि साडेबाराची
सुरक्षित वाक्य: शनिवारी दुपारी साडेबाराची वेळ होती.

"कॉमा" (,) हा विरामचिन्ह वाचनात विराम आणण्यासाठी वापरला जातो. हा विरामचिन्ह, वाक्यातील समानार्थी घटकांच्या किंवा विचारांच्या मालिकांमध्ये अंतर दर्शविण्यासाठी वापरला जातो. उदाहरण: "तो शांत होता, त्याचे विचार ताजे होते, आणि त्याला एक नवीन आरंभ हवी होती."

"उधृतचिन्ह" ("") हे शब्द किंवा वाक्यांश एका व्यक्तीच्या किंवा लिखाणाच्या थेट उधृत करण्यासाठी वापरले जातात. उदाहरण: "त्याने मला सांगितले, 'तुम्ही प्रगती करू शकाल.'"

"Tax" यासाठी प्रचलित मराठी शब्द "कर" आहे. "कर" हा सरकारी संस्था किंवा राज्यद्वारे नागरिकांकडून आकारलेला शुल्क आहे.

"Exhibition" यासाठी प्रचलित मराठी शब्द "प्रदर्शन" आहे. "प्रदर्शन" हा एक सार्वजनिक ठिकाणी आयोजित केलेला कार्यक्रम आहे, ज्यामध्ये कलात्मक, वैज्ञानिक किंवा ऐतिहासिक वस्तूंचे प्रदर्शन केले जाते.

प्रिय आई,


सप्रेम नमस्कार.


मला तुमचा पत्र मिळालं आणि त्यामध्ये दिलेल्या सूचना वाचल्या. त्यावर विचार केल्यानंतर, मी ठरवलं की माझ्या शिक्षणाची दिशा आणि कार्य बदलेन. आता मी एक नवीन कृती सुरु करणार आहे आणि त्या कार्याशी संबंधित बदल करणार आहे. मी या बदलांची कामे पुढे सुरू करीन.


तुम्ही दिलेल्या मार्गदर्शनामुळे मी माझ्या कार्यावर विचार केला आणि ते उत्तम करता येईल असे ठरवले. कृपया तुम्ही निरंतर माझ्या पाठीशी राहा आणि मला मार्गदर्शन करा.


तुमच्या सल्ल्यामुळे माझे लक्ष वर्धित होईल अशी मला आशा आहे.


तुमचा प्रिय,


(तुमचे नाव)

अपठित गद्य उताऱ्याचे सारांश:

दिलेल्या गद्य उताऱ्यात, लेखकाने महत्त्वपूर्ण घटनांचा सुस्पष्ट आणि ठोस आढावा घेतला आहे. त्या गद्य उताऱ्यात व्यक्त केलेल्या विचारांची लांबी कमी करून त्यातील मुख्य मुद्दे आणि घटनांचा सारांश समाविष्ट करण्यात आलेला आहे. लेखकाने आपल्या शब्दांत ते थोडक्यात आणि सोप्या भाषेत व्यक्त केले आहे. त्या गद्य उताऱ्यात विचार, अनुभव आणि मंथन यांचा उचित समावेश आहे, ज्यामुळे वाचकांना त्यातील मुख्य संदेश समजून घेता येतो.

वर्धा – १५ ऑगस्ट २०२३ रोजी 'ज्ञानज्योत विदद्यालय', वर्धा येथे स्वातंत्र्यदिन उत्साहात साजरा करण्यात आला. यावर्षीच्या स्वातंत्र्यदिनाच्या कार्यक्रमाची सुरुवात सकाळी ७ वाजता ध्वजारोहणाने झाली. विद्यालयाचे प्रमुख श्री. रामकृष्ण पाटील यांनी ध्वज उंचावर फडकवला. या प्रसंगी विद्यार्थ्यांनी देशभक्तीपर गाणी, नृत्य आणि कविता सादर केली.

कार्यक्रमाची ठळक वैशिष्ट्ये:


प्रमुख अतिथींचे स्वागत
स्वातंत्र्यलढ्याच्या शहीदांचा गौरव
विद्यार्थ्यांचा सांस्कृतिक कार्यक्रम
राष्ट्रगीत आणि ध्वजारोहण


विद्यालयाचे सर्व शिक्षक आणि विद्यार्थ्यांनी या कार्यक्रमात उत्साहाने सहभाग घेतला. कार्यक्रमाच्या शेवटी विद्यार्थ्यांना शालेय यशाबद्दल प्रमाणपत्र देण्यात आले. या उपक्रमामुळे विद्यार्थ्यांमध्ये देशभक्तीची भावना जागृत झाली.
 

शाळेची घंटी वाजली. शाळा सुटल्याच्या आनंदात सर्व विद्यार्थी गडबडीने बाहेर पडू लागले. वरच्या मजल्यावरून श्रेया आणि नेहा धावतच बाहेर पडल्या. सिटीबसमध्ये जागा मिळत नाही म्हणून त्या भरभर चालत होत्या. शेवटी त्या बस थांब्याजवळ पोहोचल्या आणि बस आली. दोघीही अगदी धावत जाऊन बसमध्ये चढल्या. त्यांच्या चेहऱ्यावर थोडीशी थकवा आणि आनंद होता. बसने जलद गतीने प्रवास सुरू केला. श्रेया आणि नेहा दोघीही खूप हसत होत्या. त्यांचं शालेय जीवन आणि त्या दिवसाच्या मजेदार घडामोडी आठवत होत्या.

अचानक, बसने एका रस्त्याच्या कडेला थांबले. एक वृद्ध व्यक्ती बसमध्ये चढत होत्या. दोघींनी एकमेकांकडे पाहिलं आणि लगेच त्यांच्या आसनातून उठल्या. वृद्ध व्यक्तीला आसन देताना त्यांना एक वेगळीच शांति मिळाली.

श्रेया म्हणाली, "खरंच, छोट्या छोट्या गोष्टींमध्येच मोठं समाधान असतं." नेहा हसली आणि त्याच्या शब्दांना मान्य करत बसला.

दोन चांगल्या मैत्रिणींनी एकत्र वेळ घालवला आणि दुसऱ्या दिवशी शाळेत जाण्याचा त्यांचा आनंद अधिक वाढला.

आज, ४ फेब्रुवारी रोजी साधना विद्यालय, धुळे मध्ये दहावी विद्यार्थ्यांचा शुभेच्छा समारंभ आयोजित करण्यात आला. सकाळी १० वाजता हा समारंभ सुरू झाला. या समारंभाचे उद्घाटन विद्यालयाचे प्रमुख श्री. रमाकांत धुमाळ यांनी केले. त्यानंतर प्रमुख पाहुणे श्री. अजय साठे यांचे स्वागत करण्यात आले.

श्री. धुमाळ यांनी विद्यार्थ्यांना उत्तम शिक्षण घेण्याचे आणि जीवनात यशस्वी होण्याचे मार्गदर्शन केले. त्यांनी विद्यार्थ्यांना स्वप्नांच्या मागे धावण्याचे आणि त्यासाठी परिश्रम घेण्याचे सांगितले. त्यानंतर, श्री. अजय साठे यांनी देखील विद्यार्थ्यांना शुभेच्छा दिल्या आणि त्यांना भविष्यातील आव्हानांचा सामना करण्यासाठी प्रेरित केले.

या समारंभात विद्यार्थ्यांनी उत्साही मनाने सहभाग घेतला आणि विविध सांस्कृतिक कार्यक्रम सादर केले. सर्वांनी एकत्र येऊन आनंदाने हा दिवस साजरा केला. समारंभाच्या शेवटी सर्व विद्यार्थ्यांना आशीर्वाद देण्यात आले आणि त्यांना पुढील जीवनासाठी शुभेच्छा दिल्या गेल्या.

हा समारंभ खूपच प्रेरणादायक आणि उत्साहपूर्ण ठरला.

आरसा – माझ्या आयुष्यातील एक महत्त्वाचा घटक म्हणजे मी जी व्यक्ती आहे, त्याचे प्रतिबिंब माझ्या आरशात दिसते. आरशाचा माझ्या जीवनात खूप मोठा प्रभाव आहे. तो मला माझ्या बाह्य रूपाचे दर्शन देतो, पण त्याचप्रमाणे मला माझ्या आतल्या व्यक्तिमत्वाची आणि विचारांचीही ओळख करून देतो.

शोध/निर्मिती – माझ्या जीवनातील अनेक वेळा मी स्वत:चा शोध घेतला आहे. त्या शोधाच्या माध्यमातून मी स्वत:ला एक नवीन दृषटिकोन दिला आणि त्याचवेळी मी काय बनू इच्छितो हे ठरवले. प्रत्येक छोटा प्रयत्न मला मोठ्या ध्येयाच्या जवळ नेऊन पोहोचवतो. मी निर्माण केलेले कार्य, विचार, आणि सर्जनशीलता ही माझी खरी ओळख आहेत.

खंत – काही वेळा, माझ्या जीवनात मी घेतलेले निर्णय आणि केलेल्या चुका मला खूप खंत देतात. काही गोष्टी न करता मला वाटतं की माझ्या वेळेचा योग्य वापर केला असता, तर काही गोष्टी बदलल्या असत्या. पण त्याच खंतीतूनच मला शिकायला मिळालं आणि आज मी त्यातून बाहेर येऊन अधिक सक्षम झालो.

आनंदाचे क्षण – माझ्या आयुष्यातील सर्वात आनंदाचे क्षण ते होते जेव्हा मी माझ्या कुटुंबासमवेत आनंदाने वेळ घालवला. सण, उत्सव, आणि कुटुंबाच्या व्रुत्तांतांसह प्रत्येक क्षण मला गोड आठवणी देऊन जातो. या क्षणांनी माझ्या जीवनात असलेली वास्तविक आनंदाची भावना दाखवली.

गरज व महत्त्व – जीवनाच्या प्रत्येक पायरीवर मला गरजेची भावना प्रकट झाली आहे. शिक्षण, कुटुंब, मित्र आणि समाज यांचा महत्त्व खूप आहे. त्यांतील सर्व घटक हे माझ्या आयुष्यातील घटक असतात आणि मी त्या सर्वांना आदर देऊन त्यांचा वापर करत आहे.

जलप्रदूषण हा आजच्या काळातील एक गंभीर पर्यावरणीय संकट बनला आहे. जल हा जीवनासाठी अत्यंत महत्त्वाचा घटक आहे. त्याशिवाय निसर्गातील एकही प्रक्रिया पूर्ण होऊ शकत नाही. परंतु, जलप्रदूषणामुळे जलस्रोतांची गुणवत्ता धोक्यात आलेली आहे आणि यामुळे लाखो लोकांना पाणी मिळवणे कठीण होत आहे.

जलप्रदूषणाची मुख्य कारणे म्हणजे उद्योगधंद्यांमधून बाहेर पडणारे रासायनिक आणि विषारी पदार्थ, शहरीकरणामुळे निर्माण होणारे कचरा आणि अशुद्ध पाणी, शेतीतील कीटनाशके आणि खतांचे प्रदूषण, आणि पर्यावरणाचे जागरूकतेचा अभाव. हे सर्व घटक जलस्रोतांना दूषित करतात, ज्यामुळे पिण्यासाठी स्वच्छ पाणी उपलब्ध होणे कठीण होत आहे.

जलप्रदूषणाची समस्या केवळ आरोग्याशी संबंधित नाही, तर ती पर्यावरणावर, जैवविविधतेवर आणि सामाजिक स्तरावरही त्याचा नकारात्मक परिणाम करते. जलप्रदूषणामुळे जलस्रोतांतील जीवन नष्ट होऊ शकते आणि हायजिनची स्थिती खराब होऊ शकते, ज्यामुळे विविध प्रकारच्या रोगांचा प्रसार होतो.

उपाययोजना :


जलसंचय आणि पुनर्वापर – जलाच्या प्रत्येक थेंबाचा वापर योग्य प्रकारे करणे, जसे की वर्षावासारख्या जलसंचय योजनांचे अंगीकार करणे.
प्रदूषण नियंत्रण – जलप्रदूषणाची कारणे कमी करणे आणि जलप्रदूषणाचे योग्य निवारण करणे.
जनजागृती आणि शिक्षण – लोकांना जलप्रदूषणाच्या परिणामांबद्दल जागरूक करणे आणि पाणी वाचवण्याची महत्त्वाची शिकवण देणे.
प्राकृतिक संसाधनांचे संरक्षण – वनस्पतींच्या संरक्षणासाठी आणि जंगलांमधून जलस्रोतांचे संरक्षण करणाऱ्या उपाययोजना राबवणे.


जलप्रदूषणावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी सर्वांनी एकत्र येऊन काम करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. सरकारी धोरणे, उद्योग आणि समाजाच्या सहकार्याने जलप्रदूषण कमी करता येईल. जर आपल्याला आपली पर्यावरणीय स्थिती सुधारायची असेल, तर जलप्रदूषणाच्या समस्येला सशक्तपणे सामोरे जावे लागेल.